Sốt rét: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách phòng tránh muỗi tại nhà

18/08/2025
Tin tức

Sốt rét là bệnh truyền nhiễm do ký sinh trùng Plasmodium gây ra, lây qua vết đốt của muỗi Anopheles cái. Dù Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu trong kiểm soát, bệnh vẫn tiềm ẩn nguy cơ tái bùng phát, nhất là ở vùng rừng núi, biên giới. 

 

Theo Bộ Y tế, năm 2024 cả nước ghi nhận 353 ca sốt rét, giảm 21% so với 2023 và giảm tới 97,8% so với 2014. Tuy nhiên, chỉ trong 5 tháng đầu 2024, đã xuất hiện 141 ca (tăng 107% so với cùng kỳ 2023), phần lớn ở Khánh Hòa – cho thấy sốt rét vẫn là mối đe dọa không thể chủ quan.

1. Sốt rét là gì?

Sốt rét là bệnh ký sinh trùng phổ biến ở vùng nhiệt đới, cận nhiệt đới, do 4 loài Plasmodium gây ra:

  • P. falciparum – thể ác tính, nguy hiểm nhất.
  • P. vivax – thể lành tính nhưng dễ tái phát.
  • P. malariae – gây sốt cách 3 ngày (quartan).
  • P. ovale – hiếm gặp.

2. Nguyên nhân và cơ chế lây truyền

  • Vector chính: Muỗi cái Anopheles bị nhiễm ký sinh trùng từ người bệnh.
  • Cơ chế: Ký sinh trùng vào máu → gan → nhân lên → quay lại máu ký sinh trong hồng cầu → vỡ hồng cầu gây cơn sốt.
  • Lây truyền khác: Qua truyền máu, kim tiêm chung, mẹ truyền sang con.
  • Yếu tố nguy cơ: Sống ở vùng lưu hành sốt rét, môi trường ẩm thấp, di chuyển đến vùng dịch mà không phòng ngừa.  

3. Biểu hiện bệnh sốt rét

  • Khởi phát: Sốt nhẹ, mệt mỏi, nhức đầu.
  • Toàn phát: Cơn sốt điển hình 3 giai đoạn – rét run (10–60 phút), sốt cao (2–6 giờ), vã mồ hôi (2–4 giờ). 
  • Nặng: Hôn mê, suy thận, thiếu máu, vàng da, có thể tử vong nếu không điều trị.

4. Thực trạng sốt rét ở Việt Nam – Số liệu & cảnh báo

Năm/Khu vực

Số ca mắc

Ghi chú

2024 cả nước

353 ca

Giảm 21% so với 2023, 1/3 là ca nhập khẩu.

5 tháng đầu 2024

141 ca

Tăng 107% so với cùng kỳ 2023, chủ yếu ở Khánh Hòa.

Lai Châu – Mường Tè

16 ca

Giảm 83% so với 2023 (93 ca), nhờ can thiệp cộng đồng.

Khánh Hòa – Khánh Vĩnh

Không công bố tổng ca, nhưng có ổ dịch P. malariae kéo dài

Bệnh viện đa khoa Khánh Hòa ghi nhận bệnh nhân mắc thể quartan tái phát nhiều năm.

Cảnh báo y tế mới nhất:

  • Bộ Y tế khuyến cáo nguy cơ tái bùng phát sốt rét mùa mưa ở các tỉnh Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và khu vực biên giới Tây Nam.
  • Nguy cơ cao từ ca nhập khẩu từ châu Phi, Papua New Guinea, Lào, Campuchia.
  • Một số ổ dịch nhỏ vẫn tồn tại, có thể lan rộng nếu không phòng chống vector hiệu quả.

Ví dụ thực tế:

  • Khánh Vĩnh (Khánh Hòa): Nhiều trường hợp sốt rét tái phát do P. malariae, bệnh nhân không điều trị dứt điểm và không có biện pháp ngăn muỗi.
  • Lai Châu (Mường Tè): Từng là điểm nóng, nhưng giảm 83% số ca nhờ vệ sinh môi trường, lắp cửa lưới và điều trị chủ động.
  • Gia Lai 2023: Ghi nhận cụm ca sốt rét ở công nhân khai thác rừng, do ngủ rẫy không màn và không có biện pháp chống muỗi.

5. Phòng tránh muỗi gây sốt rét tại nhà

5.1 Vệ sinh môi trường

  • Phát quang bụi rậm, khơi thông cống rãnh.
  • Diệt bọ gậy, đậy kín dụng cụ chứa nước.

5.2 Lắp cửa lưới chống muỗi – Giải pháp bền vững

WHO khuyến nghị “house screening” – lắp lưới cửa, cửa sổ, khe thông gió – giảm rõ rệt muỗi vào nhà.

  • Kenya: Giảm tỷ lệ sốt rét từ 6,1% xuống 3,6%.
  • Ethiopia 2025: Giảm từ 4,3% xuống 0,7% khi kết hợp với màn tẩm hóa chất.

Cửa lưới chống muỗi Sagowin:

5.3 Biện pháp hỗ trợ

  • Ngủ màn tẩm hóa chất.
  • Mặc quần áo dài khi ra ngoài buổi tối.
  • Dùng kem chống muỗi, tinh dầu thiên nhiên. Sốt rét: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách phòng tránh muỗi tại nhà

6. FAQ

Q1: Sốt rét có tự khỏi không?

Không, cần điều trị y tế đúng phác đồ.

Q2: Cửa lưới chống muỗi có ngăn được muỗi sốt rét không?

Có, mắt lưới mesh 20 ngăn tuyệt đối muỗi Anopheles.

Q3: Khi nào nguy cơ sốt rét cao nhất?

Mùa mưa, đặc biệt tháng 5–10 ở miền Bắc và tháng 6–12 ở miền Nam.

Sốt rét vẫn tồn tại tại Việt Nam, với những ca bệnh rải rác và nguy cơ tái bùng phát ở vùng biên giới, miền núi. Chủ động phòng tránh bằng cửa lưới chống muỗi Sagowin sẽ giúp bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Hãy gọi ngay 0832 308 3080824 308 308 để được tư vấn miễn phí, lắp đặt chuyên nghiệp — phòng muỗi là bảo vệ sức khỏe, phòng tránh dịch bệnh bùng phát trở lại.

0.0           0 đánh giá
Sốt rét: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách phòng tránh muỗi tại nhà

Cám ơn bạn đã gửi đánh giá cho sản phẩm này! Đánh giá của bạn sẻ giúp chúng tôi cải thiện chất lượng dịch vụ hơn nữa.

  • Lọc theo:
  • Tất cả
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Chia sẻ

BÀI VIẾT LIÊN QUAN

Facebook